اگر تازه وارد دنیای عکاسی شده باشید، احتمالاً از همان ابتدا با سه واژه تکراری روبهرو شدهاید: ISO، شاتر و دیافراگم. این سه مفهوم در ظاهر پیچیده بهنظر میرسند، اما واقعیت این است که بخش اصلی کنترل نور، وضوح، عمق میدان، میزان حرکت سوژه و حتی کیفیت نهایی عکس، به همین سه تنظیم وابسته است.
به مجموعه این سه عنصر مثلث نوردهی (Exposure Triangle) گفته میشود و تسلط بر آن، نخستین قدم برای تبدیل شدن به یک عکاس حرفهای است.
در این مقاله قصد داریم به زبانی کاملاً ساده و قابلدرک توضیح دهیم که هر کدام از این تنظیمات چه هستند، چه کاری انجام میدهند، چگونه بر عکس تأثیر میگذارند و چگونه باید آنها را تنظیم کنید. اگر مبتدی هستید، این مقاله دقیقاً همان چیزی است که پیش از هر دوره آموزشی دیگری باید بخوانید.
وقتی دوربین را در حالت Auto قرار میدهید، دوربین به صورت خودکار تصمیم میگیرد چه مقدار نور وارد شود. اما این کار همیشه بهترین نتیجه را نمیدهد.
مثلاً ممکن است عکس خیلی روشن، خیلی تاریک یا دارای نویز زیاد شود. یا بخواهید پسزمینه را محو کنید، سوژه در حال حرکت را فریز کنید یا تاری هنری ایجاد کنید.
همه اینها زمانی ممکن است که کنترل نور و تنظیمات را خودتان در دست بگیرید.
این کنترل دقیقاً با سه عنصر ISO، Speed Shutter و Aperture بهدست میآید.
دیافراگم مانند «چشم» دوربین است.
دقیقتر بگوییم: دیافراگم دریچهای داخل لنز است که میزان نور ورودی به دوربین را کنترل میکند.
عدد f کوچک یعنی دیافراگم بازتر → نور بیشتر
عدد f بزرگ یعنی دیافراگم بستهتر → نور کمتر
دیافراگم روی دو عامل مهم تأثیر دارد:
هرچه دیافراگم بازتر باشد، نور بیشتری وارد میشود و عکس روشنتر میشود.
عمق میدان یعنی چه مقدار از تصویر در فوکوس باشد.
دیافراگم باز (f کوچک)
→ پسزمینه محو میشود
→ برای پرتره عالی است
دیافراگم بسته (f بزرگ)
→ همه چیز واضح میشود
→ برای منظره و معماری مناسب است
فرض کنید داخل اتاق نور کم باشد:
اگر f/1.8 انتخاب کنید، نور زیادی وارد میشود و تصویر روشن میشود.
اگر f/9 انتخاب کنید، نور کمتر و عکس تاریکتر میشود.
پرتره: f/1.4 تا f/2.8
طبیعت: f/8 تا f/16
عکاسی شب: f باز برای نور بیشتر
عکاسی معماری: f بسته برای ثبت همه جزئیات
شاتر مانند «پرده» دوربین است.
وقتی دکمه شاتر را میزنید، پرده باز میشود، نور وارد دوربین میشود و سپس بسته میشود.
مثلاً:
1/1000 ثانیه → خیلی سریع
1/60 ثانیه → متوسط
1 ثانیه → خیلی کند
10 ثانیه → بسیار کند
هرچه شاتر کندتر باشد، نور بیشتری وارد میشود.
هرچه سریعتر باشد، نور کمتر وارد میشود.
شاتر سریع سوژههای در حرکت را فریز میکند.
مثال: قطره آب، پرنده در حال پرواز، لحظه دویدن
شاتر کند حرکت را محو میکند.
مثال: خط نوری ماشینها، آبشار ابریشمی، موجهای دریا
اگر در حال عکاسی از یک کودک در حال حرکت هستید:
شاتر کند (مثلاً 1/30) → کودک تار ثبت میشود
شاتر سریع (مثلاً 1/500) → کودک کاملاً شارپ و واضح ثبت میشود
ورزشی: 1/1000
پرتره: 1/125 تا 1/250
شب و نوردهی طولانی: 1 تا 30 ثانیه
عکاسی با دست بدون سهپایه: حداقل 1/60
ISO میزان حساسیت حسگر دوربین به نور است.
اعداد ISO معمولاً بهصورت زیر هستند:
ISO 100
ISO 200
ISO 400
ISO 800
ISO 1600
ISO 3200
ISO 6400 و بالاتر
وقتی نور کم باشد، افزایش ISO باعث روشنتر شدن عکس میشود.
اما هرچه ISO بالاتر برود، نویز (دانهدانه شدن تصویر) نیز بیشتر میشود.
در یک اتاق کمنور:
ISO 100 → عکس تاریک
ISO 800 → عکس روشنتر
ISO 3200 → عکس روشن + نویز بیشتر
روز روشن: ISO 100
فضای داخلی: ISO 400 تا 800
شب یا کنسرت: ISO 1600 به بالا
عکاسی حرفهای: همیشه ISO را تا حد ممکن پایین نگه دارید
این سه تنظیم با هم تعیین میکنند عکس چقدر روشن یا تاریک باشد.
دیافراگم را بازتر کنید → نور بیشتر
شاتر را کندتر کنید → نور بیشتر
ISO را بالا ببرید → نور بیشتر
اما هر انتخاب یک اثر جانبی دارد:
دیافراگم باز → عمق میدان کم
شاتر کند → تاری سوژه
ISO بالا → نویز زیاد
یک عکاس حرفهای کسی است که میداند در هر شرایط، کدام یک از این سه پارامتر باید تغییر کند.
دیافراگم: f/1.8
شاتر: 1/125
ISO: 100
دیافراگم: f/11
شاتر: 1/100
ISO: 100
دیافراگم: f/16
شاتر: 1–5 ثانیه
ISO: 100
دیافراگم: f/2.8
شاتر: 1/200
ISO: 3200
همه چیز را خودتان تنظیم میکنید.
فقط دیافراگم را تعیین میکنید؛ بقیه را دوربین تنظیم میکند.
برای پرتره عالی است.
فقط سرعت شاتر را تعیین میکنید.
برای ورزش، حرکت و سوژههای سریع مناسب است.
دوربین همه تصمیمها را میگیرد.
برای شروع خوب است، اما محدود کننده است.
هر روز ۵ عکس با تنظیمات مختلف بگیرید.
ببینید عکاسان حرفهای از چه تنظیماتی استفاده کردهاند.
داخل خانه، بیرون، صبح، شب… هر شرایط یک درس جدید دارد.
این حالتها آموزش عملی هستند.
→ عکس نویزدار میشود
→ پسزمینه بیدلیل محو یا بیش از حد واضح میشود
→ عکس تار میشود
→ کارکرد زیباییشناسانه هر تنظیم را نادیده میگیرند
ISO، شاتر و دیافراگم سه ابزار کلیدی شما هستند.
بدون شناخت آنها، عکاسی فقط «اتفاقی» خواهد بود.
اما وقتی به آنها مسلط شوید:
کنترل کامل نور را دارید
میتوانید صحنه را روایت کنید
میتوانید احساس را منتقل کنید
و مهمتر از همه: عکاس خلاقی خواهید شد، نه یک دکمهزن ساده
این سه عنصر پایهایترین دانش عکاسیاند؛ اما در عین حال، مهمترین ابزار برای ساختن یک سبک شخصی هستند.
Share
Related
عکاس حرفهای، متخصص در عکاسی هنری، صنعتی، خبری ،همایش و برنده جوایز متعدد در حوزه عکاسی
09124236121
hossmaeili@gmail.com
تمامی حقوق کپی رایت این سایت متعلق به حسین اسماعیلی است.
